(قال النبی (ص) و هو شهر الصبر و الصبر ثوابه الجنة و شهر المواسات) پیامبراکرم(ص) در این حدیث، مطالبی را در مورد ماه رمضان مفصلاً بیان کرده اند.
قسمتی از این حدیث این است که ماه مبارک رمضان، ماه صبر است. که انسان درس صبر و استقامت و پایداری را در این ماه مبارک عملاً می آموزد. ماه مبارک رمضان ماه مواسات و همدردی مسلمانان نسبت به یکدیگر است. این درس را با روزه گرفتن عملاً مومنین در این ماه می آموزند.
صبر صفتی است که خداوند متعال در بیش از 103 مورد در قرآن کلمه صبر را ذکر کرده است، صبر یکی از صفات انبیاء اولو العزم است که خداوند متعال به پیامبرعظیم الشان اسلام می فرماید: (فاصبر کما صبر اولو العزم من الرسل و لا تستعجل لهم) ای پیامبر در برابر مشکلات و مصیبتها یی که در راه دعوت الی الله به شما می رسد، در رابطه با مشکلات و موانعی که در راه دعوت رسالت خودتان دارید. صبر و استقامت داشته باشید همان طور که پیامبران اولو العزم، چون نوح و ابراهیم و عیسی و موسی در مشکلات و مصیبتهایی که داشتند. و در برابر مشکلات و مصایب صبر نمودند و عجله نکردند.
چهار نوع صبر داریم: یکی صبر فرض و یا واجب، که بر هر مسلمان واجب است که در آن مرحله صبر داشته باشد. صبر در برابر انجام فرامین و دستورات خدا، صبر در برابر طاعات و عبادات. چون نفس انسان همیشه میل به گناه و معصیت دارد، نفس را وادار کردن به عبادت بر خلاف میلش این بسیار دشوار است. به طور مثال: روزه گرفتن یکی از عبادتها است در هوای گرم با تشنگی و گرسنگی چقدر دشوار است، در حالی که انسان ممکن است در خانه تنها باشد. تشنگی و گرسنگی بر انسان غلبه کرده باشد و آب و غذا هم در خانه هست و احدی هم او را نمی بیند، در چنین حالتی دشمن انسان شیطان هم وسوسه می کند که اینجا کسی نیست. اگر تو روزه را خوردی و آب و غذا خوردی کسی نمی فهمد! اما انسان مومن چه در خلوت و چه در آشکارا جلوی نفسش را می گیرد و نمی گذارد که نفس به هدف نامشروعش برسد، این جلوگیری از نفس و یا به عبارت دیگر مبارزه و جهاد با نفس بسیار دشوار است. لذا صبر کردن بر این دشواری بر هر مسلمان واجب است.
دوم: صبر کردن در برابر گناهان و معاصی، نفس انسان همیشه میل به رفاه و آسایش و لذات دنیوی دارد، اگر انسان بتواند جلوی نفسش را در رابطه با گناه و معصیت بگیرد و نگذارد که نفس به آن هوا و خواهشات نامشروعش نائل شود، این بسیار دشوار است. لذا صبر کردن در این جا واجب است.
پیامبراکرم (ص) در حدیثی هفت نفر را معرفی می کنند و می فرمایند: این ها در روز قیامت در زیر سایه عرش الهی قرار می گیرنند و از آفتاب طاقت فرسای محشر در امان می مانند.
یکی از آن هفت نفر جوانی است که در خلوت و در جایی که احدی نیست و هیچ مانعی وجود ندارد، یک دختر و یا یک زن زیبا و صاحب منسبی او را دعوت به عمل منافی عفت می کند. در این جا نفس مشتاق است که به آن هدف پلید خود برسد. اما در چنین جایی آن جوان با وجود هیچ مانعی می گوید: من از خدا می ترسم و این کار را انجام نمی دهم!
لذا صبر کردن در برابر معاصی و گناهان و جلوی نفس را گرفتن این بسیار ارزشمند است. به همین خاطر خداوند متعال در بسیاری از آیات می فرماید: (انما یوفی الصابرون اجرهم بغیر حساب) اجر و پاداش انسانهای صبر کننده در روز قیامت بی حساب می دهد.
صبر در برابر عبادتها بسیار مشکل است. خداوند متعال به پیامبرش دستور می دهد (و امر اهلک بالصلاة و اصطبر علیها) ای پیامبر خانواده ات را به نماز وادار کن و صبر کن! چرا خداوند متعال پیامبر را در اقامه نماز توصیه به صبر می کند؟ زیرا خداوند در آیایه دیگر می فرماید: (و انما لکبیرة الا علی الخاشعین) نماز بسیار دشوار و بسیار گران است برای انسانهایی که ایمان ضعیف دارند. البته نماز خواندن و پای بند بودن به نماز و هر نماز را در وقت خودش خواندن برای انسانهایی که از خدا می ترسند، و برای انسانهای متقی دشوار نیست.
زیرا آنها در هوای سرد وضو می گیرند و نماز می خوانند و یا با تمام مشکلاتی که دارند نماز می خوانند و یا اینکه در محل کارو کسبشان هنگامی که مشتری ها آنجا هستند، محل کسبشان را ترک می کنند و نمازشان را می خوانند.
خداوند متعال می فرماید: (یا ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر و الصلاة ان الله مع الصابرین) ای مومنین شما در مشکلات و مصیبت ها از صبر و نماز کمک بگیرید، از عادات مبارک پیامبر (ص) این بود که هر زمانی کار مشکلی برایشان پیش می آمد، فوراً وضو می گرفتند و دو رکعت نماز می خواندند! چون نماز از عبادتهایی است که مشکلات انسان را آسان می کند، غم و اندوه انسان را کم می کند.
پس ما یک صبر داریم صبر فرض که صبر کردن در برابر طاعات و عبادات است، نفس را وادار کردن به عبادت و صبر کردن در برابر گناه و معاصی؛ یعنی جلوی نفس را گرفتن تا اینکه نفس به خواهشان نامشروعش نرسد، این نوع صبر فرض است.
صبر دیگری هم هست بنام صبر مستحب، صبری که انسان در برابر مصیبت ها دارد، وقتی که به انسان مصیبتی وارد می شود و یا حادثه ای برای انسان رخ می دهد، در چنین مواردی صبر کردن مستحب است.
خداوند متعال می فرماید: (و لنبلونکم بشی من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الا نفس و الثمرات و بشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبة قالوا انا لله و انا الیه راجعون) ما مومنین را آزمایش می کنیم با ترس، با گرسنگی، با ضرر و زیان مالی و جانی، با ضرر رساندن با محصولات و میوه ها، ما انسان را به انواع و اقسام این چیزها آزمایش می کنیم. اینکه انسان در برابر امتحانان و آزمایشات الهی صبر کند.ادامه مطلب
